Đừng để "tướng" trói buộc: Hãy để cuộc đời thực sự mở ra

Rất nhiều người cả đời không thể đi xa, không phải vì năng lực yếu kém, mà bởi họ bị kẹt trong những cái bẫy của "tướng" (những hình tướng, định kiến và vẻ bề ngoài).

Có người nói: Cuộc đời thực chất là một quá trình tiến hóa không ngừng trong vòng lặp: “Nhìn rõ – Phá vỡ – Tái kiến tạo”.

Bạn càng chấp nhất vào điều gì, bạn càng bị điều đó giam cầm. Bạn càng dũng cảm phá bỏ định kiến, không gian cuộc đời bạn càng rộng mở. Không nhìn rõ là Mê; nhìn rõ mà không buông được là Kẹt; nhìn rõ và buông bỏ được mới là Tỉnh.

Cấp độ bạn phá được “tướng” sẽ quyết định trần giới hạn của cuộc đời bạn.

1. Phá tướng Quan niệm: Đừng lấy đáp án của người khác làm bài thi của mình

Triết gia Nietzsche từng nói: “Khi bạn nhìn lâu vào vực sâu, vực sâu cũng sẽ nhìn lại bạn.”

Nhiều lúc, chúng ta tưởng mình đang tư duy, nhưng thực chất chỉ đang "nhai lại" quan điểm của người khác. Trong thời đại bùng nổ thông tin, các kết luận có sẵn tràn lan đến mức cực đoan. Chỉ cần mở điện thoại, bạn sẽ thấy hàng tá công thức về việc phải sống thế nào, chọn lựa ra sao, thế nào mới là "đúng".

Nhưng hãy nhớ: Những khuôn mẫu đó không bao giờ chịu trách nhiệm cho cuộc đời bạn.

Nhà văn Murakami Haruki thời trẻ từng loay hoay trong sự mê mờ. Ông đọc rất nhiều, bắt chước đủ mọi phong cách nhưng vẫn bế tắc. Cho đến một ngày, ông chợt nhận ra: Mình chỉ mải học "cách người khác viết" mà quên tự hỏi "mình muốn viết điều gì". Từ khoảnh khắc buông bỏ sự mô phỏng để trung thành với nhịp điệu cá nhân, phong cách Murakami huyền thoại mới thực sự ra đời.

Thứ trói buộc chúng ta không phải là sự thiếu hụt quan điểm, mà là nỗi sợ không dám bước ra khỏi những quan niệm có sẵn để tự mình trải nghiệm.

2. Phá tướng Quan hệ: Sự cô độc là bản chất, đồng hành là duyên phận

Nhà tâm lý học Irvin Yalom từng nói: “Sự cô độc tối hậu của đời người là không ai có thể thay bạn đi hết con đường của chính mình.”

Khi còn trẻ, ta thường coi các mối quan hệ là nguồn cơn của sự an toàn. Bạn bè, đồng nghiệp, các vòng tròn xã hội... ta sợ rằng thiếu đi một ai đó, cuộc đời sẽ khuyết thiếu. Vì nỗi sợ ấy, ta thỏa hiệp, dây dưa với những mối quan hệ độc hại hoặc không cùng chí hướng.

Nhưng thực tế: Quan hệ không phải là mục đích, nó chỉ là sự đồng hành theo từng giai đoạn.

Trước khi thành danh, nhà văn Lộ Dao từng bị bạn bè xa lánh vì lối sống khép kín để tập trung viết lách. Họ nói ông "thanh cao", "biến chất". Nhưng chính sự cô độc ấy đã kết tinh thành những tác phẩm để đời. Bản chất của quan hệ là cùng tần số; khi tần số đã lệch, việc cưỡng ép duy trì chỉ gây tiêu tốn năng lượng. Người trưởng thành không chấp nhất việc "ai sẽ ở lại mãi", mà thản nhiên chấp nhận "người đến kẻ đi" là lẽ thường tình.

3. Phá tướng Cảm xúc: Đừng để "bão lòng" nhất thời làm chệch hướng cả tương lai

Triết gia Epictetus từng nói: “Điều làm con người khổ sở không phải là sự việc, mà là cách họ nhìn nhận sự việc đó.”

Cảm xúc vốn không có đúng sai, nhưng nếu để cảm xúc "cầm lái", bạn sẽ dùng những phản ứng ngắn hạn để phá hỏng một kế hoạch dài hạn.

Hãy nhìn cách một doanh nhân bản lĩnh đối mặt với thất bại: Khi bị từ chối gọi vốn hoặc bị mỉa mai, thay vì chìm đắm trong tức giận hay tự ti, họ chọn cách ghi chép lại vấn đề và điều chỉnh phương án. Cảm xúc rồi sẽ rút lui, chỉ có kết quả là ở lại. Người thông minh cho phép cảm xúc tồn tại như một vị khách, nhưng tuyệt đối không giao chìa khóa cuộc đời cho nó.

4. Phá tướng Thời gian: Cuộc đời không phải là một "dây chuyền sản xuất"

Chúng ta thường sống với một chiếc "thời khóa biểu" vô hình trên đầu: Bao nhiêu tuổi phải ổn định, bao nhiêu tuổi phải thành công, bao nhiêu tuổi thì không được phép bắt đầu lại.

Nhưng nhìn vào những vĩ nhân: Van Gogh 27 tuổi mới bắt đầu học vẽ chuyên nghiệp; Kim Dung ngoài 40 tuổi mới đạt đến đỉnh cao sáng tác. Thứ hạn chế bạn chưa bao giờ là tuổi tác, mà là nỗi sợ về tuổi tác.

Cuộc đời không phải là bài thi nộp theo giờ. Bạn không cần phải chạy đua với "tiến độ" của xã hội. Chỉ cần bạn tỉnh táo và dũng cảm, mọi thời điểm đều là thời điểm vàng để bắt đầu.

5. Phá tướng Chấp ngã: Kẻ thù lớn nhất là chính bạn của ngày hôm qua

Peter Drucker từng cảnh báo: “Nguy hiểm lớn nhất trong thời đại biến động không phải là sự biến đổi, mà là việc dùng logic cũ để hành động.”

Nhiều người không thể tiến xa vì quá tin vào kinh nghiệm cũ: “Tôi xưa nay vẫn làm thế”. Chấp ngã thường núp bóng dưới những cái tên mỹ miều như "kiên trì" hay "nguyên tắc". Nhưng sự trưởng thành thực sự luôn đi kèm với việc tự phủ định chính mình. Buông bỏ sự chấp nhất không phải là đánh mất bản thân, mà là nâng cấp bản thân lên một phiên bản rộng lớn hơn.

Kết luận

“Thứ bạn nắm quá chặt sẽ trở thành sợi dây trói buộc chính bạn.” Phá "tướng" không phải là mất đi tất cả, mà là để không còn bị vẻ bề ngoài của sự vật dắt mũi. Khi bạn bắt đầu nghi ngờ những định kiến cũ, nới lỏng những bám chấp và cập nhật niềm tin của chính mình, đó là lúc bạn thực sự bước đi trên con đường thức tỉnh.

Theo Aboluowang
Bảo Hân biên dịch