“Mã đáo thành công” – Cội nguồn sâu xa tạo nên sức mạnh nước Tần

Theo quan niệm dân gian, loài ngựa tượng trưng cho sự mạnh mẽ, bền bỉ, kiên trì và dẻo dai. Ngựa không chỉ là vật nuôi gần gũi, trung thành mà còn là phương tiện chiến lược trong di chuyển, vận chuyển và chinh chiến thời cổ đại. Người Trung Hoa thường treo bức tranh tám con ngựa với nhan đề “Bát Tuấn Đồ” kèm lời chúc “Mã đáo thành công”. Vậy hình tượng này có mối liên hệ mật thiết thế nào với sự hùng mạnh của đế chế nhà Tần?

1. Điển tích "Mã đáo thành công" và Bát Tuấn Đồ

Bức tranh "Mã đáo thành công" vẽ tám con ngựa khỏe mạnh đang phi nước đại, mang ý nghĩa tượng trưng cho sự hanh thông trọn vẹn. Trong xã hội cổ đại, sở hữu ngựa là biểu tượng của tầng lớp thượng lưu, quyền quý và uy tín.

Điển tích này gắn liền với Chu Mục Vương (vị vua thứ 5 của nhà Chu). Ông nổi tiếng sở hữu tám con tuấn mã đặc biệt (Bát Tuấn), lần lượt tên là: Xích Ký, Đạo Ly, Bạch Mã, Du Luân, Sơn Tử, Cừ Hoàng, Hoa Lưu, Duyên Nhĩ. Người điều khiển cỗ xe Bát Tuấn này là Tạo Phụ – một bậc thầy về ngự mã.

Dưới thời Chu Mục Vương, đất nước thịnh vượng, hình ảnh nhà vua trên cỗ xe bát tuấn đi vi hành khắp nơi đã trở thành biểu tượng của sự thành đạt và may mắn. Từ đó, "Mã đáo" còn mang nghĩa "may mắn quay trở về", cầu chúc cho người đi xa đánh trận hay làm ăn gặp thuận lợi và sớm hồi hương.

2. Mối duyên giữa loài ngựa và sự lập quốc của nhà Tần

Nếu Chu Mục Vương có Bát Tuấn, thì sau này Tần Thủy Hoàng cũng sở hữu bảy tuấn mã lừng danh, tượng trưng cho tốc độ và thần thái phi phàm. Theo cuốn Cổ Kim Chú của Thôi Báo thời Tấn, tên của chúng là: Truy Phong, Bạch Thố (Trục Thố), Nhiếp Ảnh, Bôn Điện, Phi Cách, Đồng Tước và Tối Phù.

Tuy nhiên, mối lương duyên giữa nước Tần và loài ngựa không chỉ dừng lại ở sở thích của vị hoàng đế đầu tiên, mà nó nằm ngay trong huyết quản của dòng tộc này:

Từ vị quan chăn ngựa đến bậc chư hầu

Tổ tiên nhà Tần là Bá Ích, thuộc dòng dõi Đế Chuyên Húc. Nhờ công lao giúp Đại Vũ trị thủy và giỏi chăn nuôi thú lạ cho Đế Thuấn, ông được ban họ Doanh. Đến thời nhà Chu, hậu duệ của ông là Tạo Phụ nhờ tài điều khiển xe ngựa đưa Chu Mục Vương kịp thời về triều dẹp loạn Từ Yển Vương mà được phong đất ở thành Triệu.

Phi Tử và sự khởi đầu của nước Tần

Năm đời sau Tạo Phụ, một người trong tộc là Phi Tử nổi tiếng với tài chăn nuôi ngựa tại vùng Khuyển Khâu. Chu Hiếu Vương (con của Chu Mục Vương) đã triệu kiến và giao cho Phi Tử nhiệm vụ nhân giống ngựa tại vùng giữa sông Thiên Thủy và sông Vị Hà. Nhờ đàn ngựa sinh sôi nảy nở, Phi Tử được vua ban đất Tần Châu, cho phép khôi phục tế tự họ Doanh. Đây chính là cột mốc khai sinh ra nước Tần (lúc bấy giờ mới là một nước phụ thuộc nhỏ bé).

3. Ngựa – Động lực then chốt giúp nước Tần xưng bá

Những tuấn mã của nước Tần phần lớn đến từ vùng Tây Nhung, thân hình cường tráng, dẻo dai và chịu được khắc nghiệt. Chúng chính là nền tảng tạo nên đội kỵ binh thiện chiến "bách chiến bách thắng".

• Tần Trang Công: Nhờ lực lượng chiến mã mạnh mẽ đã đại phá quân Tây Nhung, mở mang bờ cõi.
• Tần Tương Công: Nhờ công đem quân cứu giá và hộ tống Chu Bình Vương dời đô sang Lạc Ấp (Đông Chu) mà chính thức được phong hàng chư hầu, được ban đất cũ của nhà Chu.
• Tần Mục Công: Xưng bá thời Xuân Thu, đưa lãnh thổ nước Tần mở rộng đến bờ Hoàng Hà.
• Tần Thủy Hoàng: Kế thừa thành quả của các đời trước cùng sự biến pháp của Thương Ưởng, ông đã sử dụng vó ngựa kỵ binh chinh phạt sáu nước, thống nhất thiên hạ.

Lời kết

Nhìn lại toàn bộ tiến trình lịch sử, từ một tộc người chuyên chăn ngựa cho thiên tử nhà Chu, nhờ am hiểu đặc tính loài ngựa mà nhà Tần đã gây dựng được lực lượng quân đội tinh nhuệ nhất thời Chiến Quốc. Việc nhà Tần từ vùng biên viễn phía Tây tiến vào trung tâm quyền lực, thống nhất Trung Hoa chính là minh chứng sống động nhất cho ý nghĩa của bốn chữ: “Mã đáo thành công”.

Theo The Epochtimes
Bình Nhi biên dịch