Tăng Quốc Phiên: Ngẩng đầu nhìn đường, cúi đầu làm việc, hạ mình làm người

Tăng Quốc Phiên – nhà chính trị, quân sự lỗi lạc cuối thời Thanh – là một nhân vật mang đậm màu sắc truyền kỳ. Trí tuệ xử thế và đạo làm người của ông cho đến nay vẫn được hậu thế truyền tụng và học hỏi. Ba phương châm sống: “Ngẩng đầu nhìn đường, cúi đầu làm việc, hạ mình làm người” đã khái quát sâu sắc bí quyết thành công của ông, đồng thời mang đến những gợi mở giá trị cho con người đương đại.

1. Ngẩng đầu nhìn đường: Xác định phương hướng, nắm bắt đại thế

Trên con đường nhân sinh, “ngẩng đầu nhìn đường” nghĩa là phải có mục tiêu rõ ràng và biết nắm bắt xu thế của thời đại.

• Bối cảnh lịch sử: Tăng Quốc Phiên sống trong thời kỳ cuối nhà Thanh đầy biến động, "nội ưu ngoại hoạn" chồng chất. Ông thấu hiểu những thách thức mà đất nước đang đối mặt.
• Tầm nhìn chiến lược: Với lý tưởng “tu thân – tề gia – trị quốc – bình thiên hạ”, ông sớm nhận ra sự hùng mạnh của phương Tây và sự lạc hậu của Trung Quốc. Từ đó, ông chủ trương học tập khoa học kỹ thuật, khởi xướng phong trào Dương vụ và đặt nền móng cho tiến trình hiện đại hóa qua việc thành lập Xưởng quân khí nội doanh An Khánh.
• Bài học hiện đại:
  • Xác lập mục tiêu cuộc đời cụ thể (ngắn hạn, trung hạn và dài hạn).
  • Cập nhật xu thế xã hội và biến động ngành nghề qua tin tức, hội thảo.
  • Thường xuyên tự phản tỉnh để kịp thời điều chỉnh phương hướng.

2. Cúi đầu làm việc: Chân thành thực tiễn, bền bỉ đến cùng

Cả cuộc đời Tăng Quốc Phiên là minh chứng cho sự cần mẫn và thực tế. Ông hiểu rằng chỉ có nỗ lực không ngừng mới đạt được mục tiêu.

• Sự kiên trì: Ông đích thân huấn luyện binh sĩ, thiết lập quân kỷ nghiêm minh và chăm chút từng chi tiết để xây dựng đội quân tinh nhuệ. Dù đối mặt với sức mạnh của Thái Bình Thiên Quốc và trải qua vô số thất bại, ông chưa bao giờ thoái lui, cuối cùng đã giành được thắng lợi nhờ tinh thần bền bỉ.
• Phương pháp thực hành:
  • Tập trung: Loại bỏ xao nhãng, toàn tâm toàn ý cho nhiệm vụ trước mắt.
  • Tích lũy: Thành công không đến sau một đêm; hãy bồi đắp tri thức từng chút một mỗi ngày.
  • Nghị lực: Không dễ dàng từ bỏ khi gặp khó khăn, luôn tin vào khả năng vượt qua thử thách của bản thân.

3. Hạ mình làm người: Khiêm nhường thận trọng, hành xử điềm đạm

Suốt đời, Tăng Quốc Phiên luôn giữ thái độ khiêm cung và kín đáo. Ông thấm nhuần đạo lý: “Mãn chiêu tổn, khiêm thụ ích” (Kiêu ngạo chuốc lấy tổn hại, khiêm tốn nhận được lợi ích).

• Đức khiêm tốn: Ngay cả khi lập nên công trạng hiển hách, ông vẫn giữ đầu óc tỉnh táo, thường xuyên tự kiểm điểm thiếu sót. Ông răn dạy gia quyến và thuộc hạ phải biết khiêm nhường, không ham danh lợi, tránh phô trương để không chuốc lấy thị phi.
• Ứng xử trong đời sống:
  • Tôn trọng: Nhìn ra "ánh sáng" và ưu điểm của người khác; lắng nghe ý kiến của họ với tấm lòng bao dung.
  • Khiêm cung: Dù đạt được thành tựu lớn đến đâu cũng không tự mãn, luôn nhận thức rõ hạn chế của mình để tiếp tục học hỏi.
  • Điềm đạm: Hành xử thấp giọng, tránh phô trương khoe khoang để giảm thiểu sự phản cảm từ người xung quanh.

Lời kết

Ba câu nói của Tăng Quốc Phiên không chỉ là bí quyết của một vĩ nhân thời phong kiến mà còn là kim chỉ nam cho bất kỳ ai muốn thành công trong xã hội hiện đại. Chỉ khi xác định được phương hướng rõ ràng, làm việc cần mẫn và giữ một tâm thế khiêm nhường, chúng ta mới có thể bước đi vững vàng và hiện thực hóa giá trị của chính mình.

Theo Aboluowang
Bảo Hân biên dịch