Bạn có biết truyền thuyết trừ tà trong dịp Tết Nguyên Đán không? Môn thần trừ tà như thế nào?

Tết Nguyên Đán bắt nguồn từ đâu?Từ rất lâu về trước, đã có những truyền thuyết và tài liệu cổ về phong tục truyền thống dân gian xoay quanh dịp lễ này.

1. Truyền thuyết về Niên thú

Tương truyền, “Niên” không chỉ là một đơn vị thời gian mà còn là một con quái thú hung dữ. Con quái vật này có sừng dài, mắt to như chuông đồng, tiếng gầm vang như sấm, thân hình lớn hơn cả lạc đà và chạy nhanh như gió. Mỗi năm vào cuối mùa đông, nó tỉnh giấc từ núi sâu, xuống bản làng kiếm ăn. Niên thú coi con người là thức ăn, khiến ai nấy đều kinh hãi. Để tránh sự tấn công của nó, cứ đến cuối năm, dân làng lại bảo nhau bỏ lại nhà cửa để chạy trốn vào rừng sâu.

Vào năm nọ, con trai của một bà lão trong làng đã bị Niên thú nuốt chửng. Đau lòng và phẫn uất, bà quyết định ở lại một mình để liều mình chiến đấu với con quái vật. Đêm Giao thừa năm đó, một ông lão ăn mày quần áo rách rưới đến làng. Ông gõ cửa từng nhà xin ăn, nhưng lúc ấy dân làng đang mải miết chạy nạn nên không ai để ý đến ông. Khi ông đến trước cửa nhà bà lão, bà động lòng thương xót, mời ông vào nhà và nấu sủi cảo cho ông ăn.

Sau khi ăn xong, ông lão hỏi nguyên do vì sao dân làng lại bỏ chạy tán loạn. Bà lão kể lại sự hung tàn của Niên thú và giục ông mau chóng rời đi. Không ngờ, ông lão trông gầy yếu ấy lại chẳng hề sợ hãi. Ông lấy một tấm vải đỏ khoác lên người, dán giấy đỏ trước cửa và nhóm lửa đốt những thanh tre trong sân, tạo nên những tiếng nổ lách tách liên hồi.

Đêm xuống, Niên thú lần mò đến ngôi nhà duy nhất còn phát ra ánh sáng — chính là nhà bà lão. Ngay lập tức, tiếng pháo nổ vang trời khiến Niên thú ôm tai tru lên thảm thiết. Sắc đỏ rực của tấm áo ông lão khoác trên mình cùng những tờ giấy đỏ dán trên cửa khiến đôi mắt nó đau nhức không chịu nổi. Niên thú sợ đến hồn bay phách lạc, loạng choạng tháo chạy trở lại núi sâu.

Sáng hôm sau, dân làng trở về và kinh ngạc khi thấy bà lão vẫn bình an vô sự. Sau khi nghe bà kể lại đầu đuôi câu chuyện, mọi người mới biết đó là nhờ ông lão ăn mày giúp đỡ. Khi họ định cảm tạ thì ông lão đã hóa thành một làn khói xanh tan biến. Mọi người hiểu rằng đó chính là Thần tiên hiện thân để báo đáp lòng thiện lương của bà lão. Từ đó về sau, phong tục mặc đồ đỏ, dán câu đối đỏ và đốt pháo ngày Tết ra đời. Người ta cũng gọi ngày cuối năm xua đuổi Niên thú là “Quá niên” (ăn Tết).

2. Thần trừ tà: Thần Đồ và Uất Lũy

Trong văn hóa truyền thống, có hai vị thần chuyên trị ác quỷ và trấn giữ cửa nhà, đó là Thần Đồ và Uất Lũy. Khi năm cũ và năm mới giao nhau, người xưa thường treo hình Môn Thần bằng gỗ đào (gọi là đào phù) hoặc dán thiệp xuân để trừ tà nghênh phúc. Về sau, đào phù chính là tiền thân của văn hóa câu đối Tết ngày nay.

Từ thời thượng cổ, gỗ đào đã được coi là “tinh hoa của ngũ mộc, là tiên mộc” có khả năng áp chế tà khí. Theo Sơn Hải Kinh, giữa biển xanh có núi Độ Sóc, trên núi có cây đào khổng lồ, tán lá rộng ba nghìn dặm. Phía đông bắc cây đào là “Quỷ Môn” – nơi muôn loài quỷ ra vào. Trấn giữ tại đây là hai anh em Thần Đồ và Uất Lũy. Họ là những quan phán xử chính nghĩa, chuyên xét xử quỷ giới. Những con quỷ hại người sẽ bị họ dùng dây cỏ lau trói lại để hổ ăn thịt.

Dưới thời Hoàng Đế, hai vị được tôn làm Môn Thần (Thần giữ cửa). Người dân bắt đầu vẽ hình hai vị thần cùng hình hổ trên ván gỗ đào treo trước cửa để phòng ngừa ác quỷ. Đến thời Ngụy - Tấn và Nam - Bắc triều, tục lệ này phát triển mạnh mẽ hơn. Người ta treo ván gỗ đào (tiên mộc), bên trái vẽ Thần Đồ, bên phải vẽ Uất Lũy, khiến trăm quỷ đều khiếp sợ

3. Những Môn Thần nổi tiếng đời sau

Về sau, danh sách các Môn Thần được mở rộng với những nhân vật lịch sử có thật nhưng được thần thánh hóa nhờ khí tiết anh dũng:

• Tần Quỳnh (Thúc Bảo) và Uất Trì Cung (Kính Đức): Hai danh tướng khai quốc triều Đường. Tây Du Ký kể rằng họ đã thức đêm bảo vệ Đường Thái Tông khỏi sự quấy nhiễu của hồn ma Long Vương. Sau đó, danh họa Ngô Đạo Tử đã vẽ hình hai ông dán lên cửa, giúp nhà vua được yên giấc. Từ đó, dân gian thi nhau bắt chước.
• Chung Quỳ: Theo truyền thuyết đời Đường, Chung Quỳ là người có học vấn uyên thâm nhưng ngoại hình kỳ dị. Sau khi mất, ông hóa thần và thề trừ yêu diệt ma bảo vệ triều đình. Đường Huyền Tông từng nằm mộng thấy Chung Quỳ bắt quỷ cứu mình nên đã ra lệnh cho Ngô Đạo Tử vẽ bức họa Chung Quỳ bắt quỷ đồ. Trong Đạo giáo, ông được tôn là “Khu Tà Chân Quân”.

Lời kết

Từ truyền thuyết về Niên thú đến hình ảnh các vị Môn Thần, chúng ta thấy được tinh thần cốt lõi của Tết Nguyên Đán: Đó là niềm tin vào sự chiến thắng của cái thiện trước cái ác, chính nghĩa thắng gian tà. Những phong tục như dán câu đối đỏ, đốt pháo hay treo tranh Tết không chỉ là hình thức trang trí, mà còn mang theo khát vọng về một năm mới bình an, vạn sự cát tường.

Theo The Epoch Times
Bình Nhi biên dịch