Trạng thái sống tốt nhất đời người chỉ gói gọn trong 2 chữ
Trạng thái viên mãn nhất của đời người, chẳng qua là trên mặt luôn có nụ cười, trong lòng nhẹ nhõm, thảnh thơi. Người xưa nói: “Ruộng tốt ngàn khoảnh, cũng chỉ ăn ba bữa một ngày; nhà rộng vạn gian, cũng chỉ ngủ trên chiếc giường ba thước.”
Chúng ta thường ngưỡng mộ sự hào nhoáng của người khác, luôn cho rằng cuộc sống tốt phải là tiền tài vô kể, quyền cao chức trọng. Nhưng thực ra, của cải và địa vị tuy có thể mang lại sự ngưỡng vọng nhất thời, lại không thể đem đến sự vững vàng cả đời. Con người sống một đời, suy cho cùng chỉ là tìm kiếm sự tự tại và an yên. Cuộc sống có hạnh phúc hay không, phụ thuộc vào việc bạn có sở hữu hai loại tâm thái này hay không.
01. Muốn sống tự tại, con người cần biết “hồ đồ” đúng lúc
Có câu: “Nước quá trong thì không có cá, người khôn ngoan quá thì không có bạn.”
Nước quá trong, cá khó lòng sinh trưởng; người quá khôn ngoan, tính toán, sẽ khó có bạn đồng hành. Việc trên đời không phải lúc nào cũng trắng đen rõ ràng; con người cũng không phải chỉ có hai cực tốt hay xấu. Cái gì cũng muốn vạch rõ ranh giới, chuyện gì cũng muốn phân định đúng sai, thường là thắng về lý nhưng lại thua về tình. Việc nhỏ thì nên giả hồ đồ một chút, việc lớn thì phải phân minh tỏ tường, như vậy cuộc sống mới dễ thở.
Khi danh tướng thời Bắc Tống là Lữ Mông Chính vừa được bổ nhiệm làm Phó tể tướng, ông tình cờ nghe thấy có người bàn tán sau lưng: “Người này mà cũng xứng làm tể tướng sao?” Các đồng liêu đi cùng nghe thấy rất tức giận, muốn truy tìm bằng được kẻ vừa nói câu đó. Lữ Mông Chính vội ngăn lại, nhất quyết không cho điều tra. Sau đó, các đồng liêu vẫn ấm ức, tiếc vì đã không truy cứu đến cùng.
Lữ Mông Chính bèn ôn tồn nói: “Nếu ta biết người đó là ai, e rằng cả đời này sẽ canh cánh trong lòng, vậy thì cần gì phải biết? Hơn nữa, lời nói gió bay, ta cũng đâu có tổn thất gì.”
Sự “không muốn biết” này đã giúp ông tránh được oán hận, dồn trọn tâm trí vào việc lớn của quốc gia. Chính sự rộng lượng và khoáng đạt ấy đã giúp ông ba lần đăng triều làm tể tướng, trở thành bậc danh thần lưu danh một thời.
Danh sĩ thời Thanh là Trịnh Bản Kiều cũng có câu châm ngôn nổi tiếng: “Hồ đồ nan đắc” (Hiếm có được sự hồ đồ). Nhiều việc trên đời không cần phải biết quá rõ, càng không cần so đo chi li. Trong lòng chứa chất quá nhiều chuyện, nhất là những chuyện vụn vặt oán cựu, con người sẽ mệt mỏi, tâm cảnh cũng già nua đi.
Hãy mở rộng lòng mình, xem nhẹ mọi việc, để lại chút khoảng trống cho người khác cũng chính là giữ cho mình một phần thanh tịnh. Không tự chuốc phiền não, thì phiền não cũng chẳng thể tìm đến bạn. Giữ những người và việc đáng trân trọng trong tim, còn những chuyện thị phi “hồ đồ” thì buông xuống, cuộc đời tự nhiên sẽ nhẹ nhàng.
02. Phiền não trên đời muôn vàn, chi bằng đối đãi một cách thản nhiên
Danh thần Phạm Trọng Yêm từng nói: “Không vì vật mà vui, không vì mình mà buồn.”
Không vì được mất ngoại cảnh mà vui buồn quá độ, đó chính là trạng thái của một tâm thái bình thường. Đời người không thể việc gì cũng như ý, nếu chuyện nhỏ nào cũng để ảnh hưởng đến cảm xúc, thì cuộc sống sẽ chỉ còn lại khổ đau. Phiền não giống như mây trên trời, hôm nay kéo đến, ngày mai sẽ tan đi. Nếu bạn không để tâm giữ lại, nó tự khắc sẽ trôi qua.
Quách Uyển Oánh – người được mệnh danh là “tiểu thư cuối cùng của Thượng Hải” – vốn sinh ra trong nhung lụa, là một thiên kim tiểu thư danh giá. Nhưng số phận lại trêu đùa bà khi thời cuộc đổi thay: Gia cảnh sa sút, chồng qua đời, một mình bà phải lao động nặng nhọc để nuôi con. Từ lầu son gác tía, bà phải chuyển đến sống trong căn phòng áp mái tồi tàn, mùa đông gió lùa run rẩy, sáng thức dậy chăn và mặt thường phủ một lớp sương lạnh.
Nhưng bà không một lời oán trách, chọn cách thản nhiên chấp nhận nghịch cảnh. Không có lò nướng hiện đại, bà dùng chiếc nồi nhôm cũ hấp bánh trên bếp than hoang; không có tách sứ sang trọng, bà dùng cốc men bình dân để thưởng thức trà chiều cho riêng mình. Bà điềm nhiên đón nhận tất cả, không than vãn, vẫn giữ vẹn nguyên sự thanh nhã và phong thái cao quý. Có người từng nhận xét: “Chính sự điềm nhiên sau bao gian khổ ấy đã khiến bà trở thành một quý tộc thực sự từ trong cốt cách.”
Có câu: “Thuyền đến đầu cầu tự nhiên thẳng.”
Bạn đối đãi với cuộc sống bằng tâm thái nào, cuộc sống sẽ đáp lại bạn bằng diện mạo tương ứng. Gặp khó khăn mà nóng nảy, oán trách hay trốn tránh đều không giải quyết được gì, ngược lại còn khiến tình hình tệ hơn. Chi bằng bình tĩnh lại, đối mặt một cách thản nhiên. Việc giải quyết được thì nỗ lực làm, việc không thể xoay chuyển thì học cách chấp nhận. Giữ cho tâm ổn định, thì dù sóng gió bên ngoài lớn đến đâu cũng không thể làm xáo trộn cuộc sống của bạn.
03. Tâm đơn giản, đời sẽ viên mãn
Có câu: “Đại đạo chí giản, phức tạp tại nhân tâm.”
Đạo lý sâu sắc nhất trên đời vốn dĩ rất đơn giản, mọi điều phức tạp đều bắt nguồn từ lòng người. Con người cảm thấy kiệt quệ không phải vì công việc quá nhiều, mà vì trong lòng chứa quá nhiều thứ hỗn tạp. Tâm trí mỗi người chỉ có hạn, nếu đầy ắp những chuyện vụn vặt và phiền não, thì đâu còn chỗ cho niềm vui và sự mãn nguyện gõ cửa? Biến điều phức tạp thành đơn giản chính là một loại trí tuệ lớn.
Bậc đại học sĩ thời Thanh là Kỷ Hiểu Lam dù địa vị cao sang, danh tiếng lẫy lừng nhưng đời sống cá nhân lại vô cùng giản dị. Ông thường mặc những bộ y phục cũ bằng vải thô, sống trong phủ đệ đơn sơ ngập tràn sách vở. Ông hầu như không có nhu cầu cao về vật chất, ăn uống đạm bạc, thích nhất là món bánh bao nhân cà rốt chay. Ông chủ động từ chối những buổi giao thiệp xã giao vô bổ và những danh hiệu phù phiếm, dành trọn vẹn thời gian cho việc đọc sách, tư duy và viết lách.
Trong một bài viết của mình, ông thản nhiên bày tỏ quan điểm về một “đời người không trọn vẹn”. Ông bao dung chấp nhận những khuyết thiếu của cuộc sống, không cầu toàn, không cưỡng cầu mọi việc phải mười phân vẹn mười. Chính tâm thái đơn giản, thuần tịnh ấy đã giúp ông giữ được sự bình yên, phong phú trong tâm hồn, đồng thời có được sự trường thọ và niềm vui tự tại.
Đại văn hào Tô Thức cũng từng viết: “Hương vị tuyệt nhất ở đời là niềm vui thanh đạm.”
Sống trên đời, thật ra chúng ta không cần quá nhiều thứ. Giảm bớt dục vọng không cần thiết, buông bỏ những so đo vô nghĩa, quên đi những phiền não mơ hồ. Dọn sạch rác sưởi trong tâm mình, thì hạnh phúc và niềm vui mới có không gian để bước vào. Trân trọng những gì đang có ở hiện tại, làm tốt việc trước mắt, đối xử tử tế với những người bên cạnh. Tâm đơn giản thì thế giới liền đơn giản, cuộc sống tự nhiên sẽ viên mãn và tự tại.
Trong cuốn Tiểu Song U Ký có câu: “Thân không bệnh, tâm không việc, chim xuân cũng hóa khúc nhạc.”
Trạng thái tốt đẹp nhất của đời người, chẳng qua là trên mặt có nụ cười, trong lòng không vướng bận. Đừng để dục vọng vô tận cuốn ta đi, hãy thử làm cho tâm mình chậm lại, đơn giản hơn một chút. Ít so đo thì đời nhiều tự tại; ít phiền nhiễu thì cuộc sống thêm ấm áp.
Quãng đời còn lại, mong rằng mỗi chúng ta đều có thể tu dưỡng cho mình một trái tim “hồ đồ” đúng lúc, một tâm thái “thản nhiên” trước mọi biến động, sống đơn giản mà sáng suốt, tự tại và ung dung.
Theo Aboluowang
Bảo Hân biên dịch
